Geçen gün çocukluk arkadaşımla kahvenin eşlik ettiği sohbetimizde bana söylediği bir cümle tüylerimi diken diken etti: “İnsanlar sınanmadıkları duyguların ya da durumların kibirlerini taşırlar.” dedi. Tabii ki onu durdurup notlarıma yazdım bu sözü. Bu cümlenin içerdiği derinlik ve keskin doğruluk beni çok etkiledi.
Acı verici şeylere üzülüyoruz elbet ya da o kadar etkileniyoruz ki ağlıyoruz. Bizim başımıza gelmemesine rağmen. Neden? Çünkü insan olmak başlı başına insanlar içindir de o yüzden. Yoksa önce kendi türüne insan olmayan kişi başka bir türe de insanlık yapamaz. Ama bazen kınıyoruz yahu. ‘İnsan kınadıklarını yaşarmış’ sözüne katılmasam da ‘İnsan empati yapmaya kibirlendiği durumları yaşarmış’ sözüne katılıyorum.
İnsan, başına gelmeyen şeyler üzerinden kendisine ahlaki üstünlük payesi çıkarabiliyor. Başına gelmeyen olayları duyup fütursuzca yorumlamanın sebebi hiç denize açılmamış bir gemi olmalarına benzer. Oysa fırtınada dalgalara borda vermek yerine başını dalgalara çeviren kaptanın gemisinin aldığı darbeleri bilemez. Fakat hiç açılmayıp hep limanda olan geminin en sağlamı olduğunu ilan etmesi çok gülünç. Kibrin en gülünç hali hatta.
Bazı insanlar hiç yük taşımamış köprüler gibi sağlamlıklarıyla övünür. Bazı insanlar sofra doluyken cömertlikten bahseder. Bazı insanlar karakteriyle değil, karşısına henüz çıkmamış imtihanlarla övünür. Sadece yokluğu görenler, sadece varlığı görenler veya sadece orta düzeyde yaşayanların sempatik ve empatik yaklaşımı körelir.
Ateş görmeyen demir kendisini çelik sanabilir. Çeliği anlamak için yanan demirin, fikri değişir. Çelik olmanın kolaylığından bahsederkenki halinden utanır. Hatta ateşe girmeden bile çelikten daha sağlam olduğunu savunduğu dönemleri unutmak ister. En çok da çelik gibi kor ateşlerde yandığı yalanını hatırladıkça, utancından kimsenin yüzüne bakamaz.
Demir iseniz çeliği anlayın, çelik iseniz demiri. Anlamanız bir kor ateşe bakar. Yandığınız ateşin yakıtı kibriniz olmasın…
