Sabah saatlerinde haberleri tarıyorum, fonda Evgeny Grinko çalıyor. Samsun’da çatılarda dolaşan maymun belediye ekipleri tarafından yakalanıp koruma altına alınmış. Ekip maymunla fotoğraf çektirmiş. Böyle anlarda düşünürüm “insan neden ilginç bulduğu şeylerle fotoğraf çekilmek ister”
İnsan, evrende geçici olduğunu bilen tek canlı olunca ve kendi varlığını küçümseyince muhtemelen gördüğü ilginç şeylerle kendini ölümsüzleştirmek istiyor. “Bakın işte dünya tekdüze akıp gidiyordu ama başıma sıra dışı bir şey geldi ve ben bu işin öznesiydim” der gibi basılıyor deklanşöre.
John Berger, çok okunan kitabı Görme Biçimleri’nde görüntünün aslında bir mülkiyet ilişkisi olduğundan bahseder. Berger’a göre bir şeyi fotoğraflamak veya görselleştirmek, dünyayı kendi bakış açımızla sınırlandırma ve onunla bir sahip olma ilişkisi kurma çabasıdır.
Samsun’daki o itfaiye ekibi de maymunla yan yana geldiğinde aslında Berger’ın bahsettiği o gizli sözleşmeyi imzalıyor. O vahşi, sıra dışı ve ele avuca sığmaz anı fotoğraflayarak evcilleştiriyor, kendi bakış açılarının sınırları içine hapsedip mülk ediniyorlar. Çünkü artık sadece görmek yetmiyor bize; görme biçimimiz, bir şeye sahip olma biçimimize dönüşüyor.
Sonra maymunun bir belediye personelinin kucağında değil de çatıda güneş enerjilerinin üzerindeki fotoğrafı geliyor gözümün önüne. Nasıl kendinden emin ama yaşadığı yere yabancı bir hal. Doğanın içinde o mükemmel duruş ancak orada sahte bir şeyler de var. Hem oraya aitler hem de oraya ait değiller.
Çünkü en nihayetinde mahalle bizim evimiz, onun değil. Alıp getirildiği, koparıldığı bir yerler var geride ve belli ki burada sadece etrafı anlamaya, bu garip dünyaya alışmaya çalışıyor. İnsan düşünmeden edemiyor: Ne alaka abi Samsun’da çatıda maymun? Nereden geldi, hangi kaçakçının ya da heveslinin elinden kaçtı da kendini İlkadım’da bir çatının tepesinde buldu? O güneş panellerinin üzerinde etrafı izlerken kurduğumuz bu beton kargaşaya, sokaklardan geçen arabalara bakıp kim bilir ne düşünüyor..
