Kayseri denildiğinde akla ilk gelenlerden biri mantı, diğeri yağlama. Pastırmayı, sucuğu da unutmayalım.
Son yıllarda gastronomi programlarının, özellikle de MasterChef'in etkisiyle mutfak kültürüne olan ilgi giderek artıyor. Televizyon karşısına geçiyoruz, yapılan yemekleri izliyoruz, şeflerin yorumlarını dinliyoruz. Bir tabak mantının nasıl hazırlandığını, yağlamanın nasıl kat kat dizildiğini, hangi yemeğin nasıl sunulduğunu merak ediyoruz.
Yarışmacılar ter döküyor, şefler puan veriyor, bizler de ekran başında heyecanlanıyoruz.
İzlerken her şey güzel.
Peki, o mutfağın arka tarafında neler yaşanıyor?
Bir tabak yemeğin hazırlanması için kaç saat çalışılıyor? O yemekleri yapan insanların aldığı ücret ne kadar? Gün boyunca ayakta çalışan, sıcak fırınların ve ağır kazanların arasında mesai harcayan aşçıların hayatını ne kadar biliyoruz?
İşte asıl konuşmamız gereken mesele de burada başlıyor.
Çünkü gastronomi yalnızca güzel yemeklerden, şık tabaklardan ve televizyon ekranlarında alkışlanan şeflerden ibaret değil.
O tabakların arkasında büyük bir emek var.
Ve ne yazık ki o emeğin karşılığını alıp almadığı yeterince konuşulmuyor.
‘Ödül restoran sahibine gider’
Mutfak çalışanlarının yaşadığı sorunları ortaya koyan bir haberde DİSK/Gıda-İş Genel Başkanı Olcay Ozak'ın açıklamaları dikkatimi çekti.
Ozak, gastronomi eğitimi alan gençlerin başarılı bir şef olma hayaliyle sektöre yöneldiğini ancak özellikle staj döneminde ciddi sorunlarla karşılaştığını anlatıyor. Michelin yıldızları gibi ödüllerin restoranlara müşteri ve gelir kazandırdığını belirten Ozak, 'Bunların arkasındaki şefler, aşçıbaşılar emeğin asıl sahibidir ama ödül restoran sahibine gider' diyor.
Bir başka açıklamasında ise gastronomi öğrencilerinin staj adı altında sömürüyle karşı karşıya bırakıldığını ifade ediyor.
Bu sözler üzerinde düşünmek gerekiyor.
Çünkü televizyon ekranlarında şeflik bir başarı hikâyesi olarak anlatılırken, o mesleğe adım atan gençlerin hangi koşullarda çalıştığı aynı ölçüde gündeme gelmiyor.
Aşçı yaptığı yemeği yiyebiliyor mu?
***
Haberde dikkatimi çeken bir başka açıklama ise DİSK'e bağlı Dev Turizm-İş Genel Başkanı Turgay Özdemir'e ait.
Özdemir, büyük otellerin gösterişli bölümlerinin arkasında çalışanların dinlenebileceği alanların bile bulunmayabildiğini anlatıyor.
Daha çarpıcı olan ise çalışanların beslenme koşulları.
Özdemir, müşterilere et ve tavuk yemekleri sunulurken, aşçıların aynı yemeklere düzenli olarak ulaşamadığını belirtiyor.
Düşünebiliyor musunuz?
Bir aşçı, gün boyunca başkaları için en güzel yemekleri hazırlıyor ama kendi sofrasında aynı yemeği göremeyebiliyor.
Bu nasıl bir mutfak anlayışı?
Bir tarafta müşterinin memnuniyeti, diğer tarafta çalışanının temel ihtiyaçları.
Elbette bütün işletmeleri aynı kefeye koymak doğru değil. Çalışanına değer veren, emeğinin karşılığını ödeyen işletmeler de var.
Ancak bu açıklamalar bize mutfakların yalnızca lezzet açısından değil, çalışma koşulları bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
***
Kayseri'nin mutfağında durum nasıl?
Gelelim Kayseri'ye.
Biz gastronomi şehri olmayı konuşuyoruz. Mantımızı, yağlamamızı, pastırmamızı daha geniş kitlelere tanıtmak istiyoruz.
Bunda yanlış bir şey yok.
Hatta şehrimizin mutfak kültürünün tanıtılması son derece önemli.
Ancak bir de işin diğer tarafına bakmak gerekiyor.
Kayseri'deki restoranlarda, lokantalarda, otellerde ve toplu yemek üretimi yapan işletmelerde çalışan aşçılar hangi koşullarda çalışıyor?
Mesaileri kaç saat sürüyor?
Fazla mesai ücretlerini alabiliyorlar mı?
Yemek ve dinlenme ihtiyaçları karşılanıyor mu?
Gastronomi eğitimi alan gençler staj yaptıkları işletmelerde gerçekten meslek mi öğreniyor, yoksa ucuz iş gücü olarak mı görülüyor?
Bunlar cevaplanması gereken sorular. Üstelik yalnızca işletme sahiplerinin değil, ilgili kurumların, meslek odalarının ve sektör temsilcilerinin de cevap vermesi gereken sorular.