Orta Asya'dan Kayseri'ye uzanan soy: Avşarların bilinmeyen yolculuğu
Günümüzde Kayseri ve çevresinde yoğun olarak yaşayan Avşarlar, Türkiye'nin kültürel yapısında önemli bir yere sahiptir. Kim bu Avşarlar nereden ,nasıl Kayseri'ye geldiler, hangi ilçelerinde yaşamını sürdürüyorlar sizler için araştırdık.
Kökenleri Oğuz Kağan'ın torunu, Yıldız Han'ın en büyük oğlu olan ‘Afşar’a dayanan Avşar (Afşar) boyları, anlaşıldığı üzere isminide buradan almıştır. Günümüzde Kayseri ve çevresinde yaşayan Avşar boylarının hangi ilçelere yayıldığını sizler için araştırdık.
Avşarlar kimdir?
Avşarlar (Afşarlar), Oğuz Kağan Destanı'na göre Oğuzların 24 boyundan biri olup, Bozok kolunun Yıldız Han soyundan gelen köklü bir Türkmen boyudur. Orta Asya kökenli olan Avşarlar, 13. yüzyıldan itibaren Anadolu'ya göç etmiş, çevik ve savaşçı yapılarıyla tanınan bir Türk topluluğudur. Tarih boyunca Anadolu, İran, Azerbaycan ve Suriye coğrafyalarına yayılarak, özellikle Safevî ve Avşar Hanedanı dönemlerinde önemli devletler kurmuştur.
‘Avşar’ kelimesi ne anlama gelir?
Kaşgarlı Mahmut'a göre Afşar (Avşar) kelimesi, "çevik ve vahşi hayvan avına hevesli" veya "işini çabuk yapan" anlamına gelir. Orta Asya'da Sir-Derya bölgesinden gelen boy, 12-13. yüzyıllarda Anadolu'ya, daha sonra Safevi dönemiyle İran'a göç ederek Avşar Hanedanlığı'nı kurmuşlardır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde özellikle Karamanoğulları ve Germiyanoğulları gibi beyliklerde etkili olmuşlar, daha sonra Halep, Antep ve Kozan yörelerine yerleşmişlerdir.
1865 yılındaki zorunlu iskan politikasına kadar göçebe yaşayan Avşarlar, türküleri (Avşar Beyleri) ve yiğitlik kültürüyle Anadolu'da derin izler bırakmıştır. Türk kültürüne, töresine düşkünlükleriyle bilinen Avşarlar ve Anadolu'da Yörük veya Türkmen olarak isimlendirilmişlerdir.
Kayseri'de hangi bölgelere yayılmışlardır?
Edinilen bilgilere göre Kayseri'deki Avşar Türkmenleri genel olarak Pınarbaşı, Sarız ve Tomarza ilçelerinde yoğunlaşmıştır. Bu bölgeler, 19. yüzyılda iskan (yerleşik hayata geçiş) politikalarıyla Avşarların yerleştirildiği ana merkezlerdir.
Kayseri'de Avşarların yaşadığı bölgelere dair detaylar şöyledir:
Pınarbaşı: Avşar aşiretlerinin Zamantı tarafına yoğun olarak yerleştirildiği bölgedir.
Sarız: Özellikle 1859-1860 yıllarında yerleşik hayata geçen Avşar Yörüklerinin ağırlıkta olduğu ilçedir.
Tomarza: Maraş civarından göç eden Avşar köylerinin bulunduğu bölgedir.
Develi ve İncesu: Develi'de Sindel, Köseli ve Hacı İvaz obaları; İncesu'da ise Hacı İvazlılar yoğunluktadır.
Sarıoğlan: Yedi Bucak Avşarları olarak bilinen topluluk, Sarıoğlan'ın Yerlikuyu, Karpınar, İğdeli, Kaleköy ve Burunören köylerinde yaşamaktadır.
Kayseri genelinde 10-15'ten fazla Avşar köyü bulunduğu tahmin edilmektedir.
