Kayseri'de 1999 öncesi yapılan binalar güvenli mi? Uzmanı açıkladı!
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği(TMMOB), Jeofizik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Cem Demirel, 1999 yılı öncesinde yapılan binaların deprem yönetmenliğine uygunluk durumuyla alakalı sorularımıza yanıt verdi.
Türkiye’nin deprem bölgesi olduğunu bilerek yaşıyoruz. Normal yaşantımızda en güvenli sığınağımız olan evlerimiz deprem yönetmenliğine uygun mu? , 1999 yılında Türkiye'de yaşanan büyük felaketler arasında yer alan, Marmara (Gölcük) ve Düzce depremini de yaşayan binalar güncel olarak deprem yönetmenliğine uygun mu? Sizler için araştırdık.
Türkiye Deprem Haritası güncellenmeli
Geçtiğimiz günlerde Erciyes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi’nde gerçekleşen Deprem Paneli’nde konuşmacı olarak yer alan TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Cem Demirel, Haritadan Geçek Kayıtlara:6 Şubat Depremleri ve Türkiye Deprem Haritası başlıklı sunumuyla kentin alüvyon zemini, tarihsel ve aletsel dönem verileri ile yapı denetim teknolojilerini değerlendirerek Türkiye Deprem Tehlike Haritası nın güncellenmesi gerektiğini vurgulamıştı.
‘Tek başına dayanıklılık ölçüsü değildir’
Kayseri’de bulunan 30-40 yıllık binaların olası bir depreme hazır olup olmaması binanın eski olmasıyla bağdaştırılmaması gerektiğini dile getiren Demirel, “ Otuz ya da kırk yıllık bir binanın durumunu, yalnızca yaşına bakarak söyleyemeyiz. O yapının projesi uygulanmış mı, beton ve donatı hangi durumda, kolon ya da kirişlere müdahale edilmiş mi, geçmişte hasar görmüş mü? Güçlendirme yapılmışsa bunun projesini ve uygulamasını da incelemek gerekir. Yaş, taramada dikkate alınacak bir bilgidir ancak tek başına dayanıklılık ölçüsü değildir.” dedi.
'Kayseri’de yapı jeofiziğinin ne ölçüde uygulandığını gösteren bir veri yok’
1999 öncesinde yapılan binaların deprem yönetmeliğine uygunluk durumu nedir? Bu binaların depreme dayanıklılığı nasıl tespit ediliyor? sorusunu sorduğumuz Demirel, şu ifadeleri kullandı:
1999’dan önce yapılmış olmak, bir binanın yönetmeliksiz yapıldığı anlamına gelmez. Türkiye’de bu alandaki düzenlemeler 1940’a kadar uzanıyor. Özellikle 1968, 1975 ve 1998 yönetmelikleri farklı dönemlerin tasarım koşullarını belirledi. Sonrasında 2007 yönetmeliği ve bugün kullandığımız, 2018’de yayımlanıp 2019’da yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği geldi. Dolayısıyla önce binanın ruhsat ve proje tarihini, o tarihte uygulanması gereken hükümleri öğrenmeliyiz.
Burada iki ayrı inceleme var. Binanın yapıldığı dönemin kurallarına uygunluğu başka, bugünkü deprem performansı başka bir sorudur. Taşıyıcı sistemin mevcut durumu ortaya konulur. Yapısal değerlendirme ve güçlendirme tasarımı, bu alanda yetkin inşaat mühendislerinin sorumluluğundadır.
Jeofizik mühendisleri de zeminin parametrelerini ve dinamik özelliklerini ortaya koyar. Yapıda ise tahribatsız yöntemlerle betonun süreksizlikleri, nem, korozyon ve donatı, etriye yerleşimi gibi özelliklerin araştırılmasına katkı verir. Kayseri’de yapı jeofiziğinin ne ölçüde uygulandığını gösteren doğrulanmış bir döküm elimizde bulunmadığı için “hiç yapılmadı” diyemem. Ancak yapı ve yapılaşma jeofiziği çok önemli parametreleri ortaya koymaktadır.
Kayseri’de 1999 deprem yönetmeliği öncesinde inşa edilen kaç bina bulunuyor? Bu konuda elimizde güncel bir veri var mı?
Sorudaki tarih için de küçük bir düzeltme yapalım. “1999 deprem yönetmeliği” adıyla ayrı bir düzenleme yok. 1997’de yayımlanan yönetmelik 1 Ocak 1998’de yürürlüğe girdi adı ise “Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” tir. 1999 ise depremler nedeniyle toplumsal hafızamızda bir dönüm noktası oldu. Ayrıca 1999 depremi sonrasında 2001 yılında Yapı Denetim Kanunu çıkarılmıştır.
Bence Kayseri’nin ihtiyacı, yalnızca eski binaları sayan bir liste değil. Yapım ve ruhsat yılına, taşıyıcı sisteme, sonradan yapılan müdahalelere ve varsa güçlendirme bilgisine ulaşabildiğimiz bir kayıt sistemi kurulmalı. Böylece hangi yapıların önce inceleneceğini gerekçesiyle belirleyebiliriz.
