Tartışmayı bu sefer mandalar başlattı: Kayseri mi Kastamonu mu?
Pastırma tartışmasından sonra Kayseri ve Kastamonu yine karşı karşıya geldi. Türküsünden midir yoksa kalitesinden mi bilinmeyen meşhur Kastamonu Mandası, son yıllarda Kayseri Mandasının gölgesinde kalıyor. Kayseri mandası mı, Kastamonu mandası mı? İşte karşılaştırması…
Pastırma yarışından sonra şimdi de Mandalar yarışıyor. Meşhur Kastamonu Mandası, Kayseri Mandasının gerisinde mi kaldı?
Son yıllarda Kayseri'de artan ve desteklenen manda ve manda mamulü ürünlere rağbet arttı.
Kastamonu’nun Daday ve Tosya yörelerinde meşhur olan Kastamonu mandası, Karadeniz etkisiyle daha nemli, ormanlık, serin ve yağışlı ve sulak alanları bol yerlerde büyüyor. Genel Anadolu ortalamasına yakın büyüklükte, adaptasyondan dolayı biraz daha kompakt olabilen Kastamonu Mandasının erkek üyeleri 600–800 kg ağırlığındayken dişileri 450–600 kg civarında ağırlığa sahip oluyor.
Öte yandan süt verimleri miktar olarak orta (yıllık 800–1500 litre, laktasyon 240–300 gün), ama süt yağı oranı çok yüksek (%7–9, bazen %9). Bu yüzden kaymak, yoğurt, tereyağı gibi geleneksel ürünlerde çok değerli konumda.
Kayseri Mandası farkı ne?
Kayseri Mandası ise Kayseri’nin Hacılar ve Hürmetçi Sazlığı yörelerinde yetişiyor. Erkekler 600-1000 kg, dişiler 450-700 kg civarı (Hürmetçi bölgesinde yetişkin erkekler 800-1000 kg’a ulaşabiliyor). Bu da Kayseri Mandasını Kastamonu mandasından daha iri yapıyor.
Miktar olarak orta seviye (laktasyon başına ortalama 800-1100 litre, bazı modern bakımlarda daha yüksek). Süt yağı çok yüksek (%7-9, bazen %10). Bu yüzden kaymak, yoğurt, tereyağı ve peynir kalitesi çok üstün. Kayseri Hürmetçi manda kaymağı ve yoğurdu meşhur; coğrafi işaret potansiyeli yüksek, odun ateşinde pişirilen doğal ürünler öne çıkıyor.
2025 yılında AK Parti Kayseri Milletvekili Murat Cahid Cıngı’nın da desteği ile Kayseri’de üretimi artan manda ve manda mamulü ürünler ise Kayseri’yi manda piyasasında üst sıralara taşıdı. 6.000-8.800 civarı manda ile Türkiye’de 4. sıraya yükselen Kayseri Mandası serbest mera ve sazlıklarla, akşamları toplu su banyosu ile stres atıyor.
Kastamonu Mandası ise Türkiye sıralamasında 20’lerde. Son yıllarda rağbeti düşen manda ve manda mamulü üretimi Kastamonu’yu geri sıralara düşürdü.
Yine de toplumsal hicivli türküsü ile sevilen Kastamonu Mandası halen kültürel bir motif olma değerini koruyor.
