Motorine 6,69 TL zam bekleniyordu ama bu sistem her şeyi değiştirdi!
Motorine beklenen 6,69 liralık zam öncesi akaryakıtta ÖTV'nin fiyat artışlarına göre ayarlanmasını sağlayan eşel mobil düzenlemesi Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nda uygulanan geçiş ambargosu küresel petrol fiyatlarını yükseltti. Artan maliyetlerin iç piyasaya yansımasıyla motorine 6,69 lira zam beklentisi oluştu.
Söz konusu zammın, akaryakıtta eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınacağı beklentisiyle ertelendiği öğrenilmişti. Beklenen düzenleme ise bugün Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
ÖTV’de yeni düzenleme yürürlüğe girdi
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında çıkarılan 10995 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bazı akaryakıt ürünlerinde uygulanacak Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarları yeniden düzenlendi.
Yeni uygulamaya göre, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarına bağlı olarak rafineri çıkış fiyatlarında artış yaşanması halinde, akaryakıt ürünlerinin ÖTV tutarı artışın yüzde 75’i kadar azaltılacak. Fiyatlarda düşüş olması durumunda ise ÖTV tutarı azalışın yüzde 75’i kadar artırılacak.
Amaç fiyat artışlarının etkisini sınırlamak
Düzenleme ile akaryakıt fiyatlarındaki küresel dalgalanmaların pompa fiyatlarına etkisinin sınırlanması hedefleniyor. Yapılan değişiklikler, 2 Mart 2026 tarihinde uygulanan ÖTV tutarını geçmeyecek şekilde uygulanacak.
Benzin, motorin ve LPG’yi kapsıyor
Karar kapsamında kurşunsuz benzin (95 ve 98 oktan), motorin ve LPG ürünleri yer alıyor. Bu ürünlerin ithal edilmesi halinde uygulanacak ÖTV tutarları da aynı hesaplama yöntemi esas alınarak belirlenecek.
Uygulamanın detaylarını bakanlık belirleyecek
Öte yandan, yurtiçi rafineri çıkış fiyatı bulunmayan ürünlerde ise fiyat belirlemesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen baz fiyatlar esas alınacak. Düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ise Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Eşel mobil sistemi nedir?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın doğrudan pompa fiyatına yansımaması için vergilerin (özellikle ÖTV’nin) ayarlanması yöntemidir.
Nasıl çalışır?
Petrol fiyatı veya döviz kuru arttığında normalde benzine ve motorine zam gelir.
Eşel mobil sistemi devreye girerse, devlet Özel Tüketim Vergisi’ni (ÖTV) düşürerek bu zammın pompa fiyatına yansımasını azaltır veya tamamen engeller. Petrol fiyatı düştüğünde ise ÖTV tekrar artırılarak vergi eski seviyesine yaklaştırılır.
Amaç ne?
Bu sistemin amacı: Akaryakıt fiyatlarındaki ani ve büyük zamları sınırlamak
Vatandaşın pompa fiyatındaki artışı daha az hissetmesini sağlamak
Enflasyon üzerindeki baskıyı kısmen azaltmak
Türkiye’de uygulaması
Türkiye’de eşel mobil sistemi ilk olarak 2018 yılında uygulanmaya başladı. Sistem, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen vergi düzenlemeleriyle çalışır ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamındaki akaryakıt ürünlerinde uygulanır.
