Milletvekilliğinden fabrikatörlüğe! Nuh Naci Yazgan'ın bilinmeyen hikâyesi
Kayseri'nin önemli hayırseverlerinden, iş insanı ve eski milletvekili Nuh Naci Yazgan, ticaret ve sanayi alanındaki faaliyetlerinin yanı sıra eğitim ve sağlık alanlarına yaptığı bağışlarla da iz bıraktı. Nuh Naci Yazgan'ın Karacaahmet Mezarlığı'ndaki anıtı dikkat çekti.
Kayseri’de halıcılıkla ticaret hayatına başlayan, milletvekilliği yapan ve daha sonra sanayiciliğe yönelen Nuh Naci Yazgan’ın yaşam öyküsü Karacaahmet Mezarlığı’ndaki anıtsal kabrinin kitabesinde ayrıntılarıyla anlatılıyor. Mezarda yer alan fabrika ve halı kabartmaları, Yazgan’ın mesleki geçmişini ölümünden sonra da yaşatırken , Fenerbahçe’deki köşkünün hikayesi de dikkat çekiyor.
Mesleki hayatı mezarına işlendi
Sosyal Medya kullanıcısı Seda Elyıldırım Nuh Naci Yazgan’ın Karacaahmet mezarlığında bulunan mezarını ziyaret etti. İstanbul Üsküdar’daki Karacaahmet Mezarlığı’nda bulunan Nuh Naci Yazgan ailesine ait anıt mezar, mimarisi ve sanatsal detaylarıyla dikkat çekiyor. Dört sütunlu anıtsal cephesi, ortasında yer alan uzun kitabesi ve iki yanındaki kabartmalarıyla öne çıkan mezar, yalnızca bir aile kabristanı değil aynı zamanda bir dönemin ticaret ve sanayi hayatına dair izler taşıyan önemli bir tarihi yapı niteliği taşıyor.
Kayseri doğumlu Nuh Naci Yazgan’ın hayat hikayesinin ayrıntılı biçimde aktarıldığı kitabede, ticaret hayatından siyasi geçmişine kadar pek çok bilgi yer alıyor. Halıcılıkla uğraşan Yazgan, bir dönem Kayseri milletvekilliği yaptı. Ancak daha sonra milletvekilliği görevinden istifa ederek ticari faaliyetlerine yöneldi.
Yazgan’ın sanayicilik hayatına geçişi ise Sinyosoğlu Dokuma Fabrikası’nı satın almasıyla başladı. Mezarın iki yanında bulunan kabartmalar da bu mesleki geçmişi simgeliyor. Sol tarafta bir fabrika, sağ tarafta ise halı figürü bulunuyor. Böylece Yazgan’ın hayatını şekillendiren iki önemli uğraş, mezar mimarisine de yansıtılmış oldu.
17 yaşındaki oğlunun ölümü hayatını derinden etkiledi
Nuh Naci Yazgan’ın hayatındaki en büyük acılardan biri, eşiyle birlikte tek çocukları olan oğulları Hakkı’yı henüz 17 yaşındayken kaybetmeleri oldu. Kitabede, evlat acısının ardından Yazgan’ın uzun süre büyük bir ruhsal sarsıntı yaşadığına ilişkin ifadeler de yer alıyor. Aile hayatında yaşadığı bu büyük kayba rağmen ticari faaliyetlerini sürdüren Yazgan, aynı zamanda hayırsever kimliğiyle de tanındı. Eğitim ve sağlık alanlarına önem veren Nuh Naci Yazgan’ın okul, öğrenci yurdu ve hastane yaptırarak toplumsal hayata katkıda bulunduğu biliniyor.
Fenerbahçe’deki köşkün de dikkat çekici bir hikayesi var
Nuh Naci Yazgan’ın yaşamının son dönemine ilişkin dikkat çeken ayrıntılardan biri de İstanbul Fenerbahçe’deki köşkü oldu. Ölüm ilanında, Yazgan’ın Fenerbahçe’deki köşkünde hayatını kaybettiği bilgisi yer alıyor. Söz konusu köşkün geçmişi ise Sultan ll. Abdülhamid dönemine uzanıyor. Padişahın terziliğini yapan Jean Botter tarafından kendisi ve kızları için yaptırılan dört köşkten birini Nuh Naci Yazgan satın aldı. Yazgan’ın satın aldığı yapının, Marie Smith- Lyte’nin evi olarak bilinen köşk olduğu aktarılıyor.
Tek çocukları Hakkı’yı 17 yaşında kaybeden Nuh Naci Bey’in vefatının ardından köşk, eşi Behice Hanım ile iki kız kardeşine kaldı. Behice Hanım’ın da vefat etmesinin ardından yapı yıkıldı ve arazisine apartman inşa edildi.
Bir mezardan fazlası: Kayseri sanayi tarihine uzanan iz
Karacaahmet Mezarlığı’ndaki anıtsal kabir, Nuh Naci Yazgan’ın kişisel yaşamının yanı sıra Kayseri’nin ticaret ve sanayi geçmişine de ışık tutuyor. Halıcılıktan fabrikatörlüğe uzanan meslek hayatının mezarındaki kabartmalarla ölümsüzleştirilmesi, dönemin mezar mimarisinde kişisel kimliğin ve mesleğin nasıl temsil edildiğini gösteren dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. Görkemli mimarisi, ayrıntılı kitabesi ve sembolik kabartmalarıyla Nuh Naci Yazgan ailesinin kabri, hem bir aile hikayesini hem de Kayserili bir sanayicinin İstanbul’daki yaşamından günümüze ulaşan izleri bir arada barındırıyor.
Nuh Naci Yazgan kimdir
1884 senesinde Kayseri'de doğdu. Babası posta katibi Hakkı Efendi'dir. Kayseri idadisini bitirdikten sonra ticarete atılmış, sarıcılık, celepçilik, halıcılık gibi muhtelif sahalarda çalıştı. Bu arada Meclisi İdare Belediye Umumi Azalığı'nda bulunmuş, Büyük Millet Meclisinin İkinci Devresinde Kayseri'den mebus seçilmiş, bir müddet sonra istifa etmiştir. 1920 senesinde biricik çocuğu 17 yaşındaki Hakkı'yı kaybetti.
Bu felaket merhumun hayatına uzun müddet büyük sarsıntılar yapmış, nihayet evini İstanbul'a nakle mecbur kalmıştır. Burada da bir müddet halıcılık ile uğraşan merhum, o sırada hükümetçe satışa çıkarılan Adana'daki Sinyos oğlu dokuma fabrikasını satın alarak işi sanayiciliğe dökmüş ve bu sayede her gün inkişaf eden işinden kazandığı paraların mühim bir kısmını hayır tesislerine sarf etmekten zevk duymuştur.
Kayseri'de, İstanbul'da birer talebe yurdu tesis ettiği gibi Kayseri'de 600 bin lira sarfile kendi adına bir verem hastanesi yaptı. Yazgan’ın Adana'da, Kayseri'de daha birçok hayır eserleri vardır. 7-10-1947 tarihinde kanserden vefat etmiştir. Vefatından evvel hicaza gitmiş, bu dini vazifesini yerine getirdi.
Karacaahmet'te bulunan bu devasa ve gösterişli kabir, Kayserili fabrikatör Nuh Naci Yazgan ve ailesine ait. Dört sütunlu anıtsal cephesi, ortasındaki uzun kitabesi ve kabartmalarıyla oldukça dikkat çekici bir mezar. Kayseri'de doğan Nuh Naci Bey'in hayat hikayesi kitabede epey ayrıntılı anlatılmış. Halıcılıkla uğraşmış, bir dönem Kayseri milletvekilliği yapmış (ama yazdığına göre sonradan istifa etmiş.) Henüz 17 yaşındayken çiftin tek evladı olan oğlu Hakkı vefat etmiş. Kitabede ölümün ardından uzun müddet büyük sarsıntılar yaşadığı da yazıyor. Sonra Sinyosoğlu Dokuma Fabrikası'nı satın alıp sanayiciliğe atılmış. Mezarda bana ilginç gelen şey, hem bu kadar görkemli olması hem de sağlı sollu kabartmalar olması. Solda bir fabrika, sağda bir halı kabartması var. Mesleği öldükten sonra mezarına işlenmiş. Gazete ölüm ilanına göre Nuh Naci Bey’in Fenerbahçe'deki köşkünde vefat ettiği yazıyor. Nuh Naci Bey’in Fenerbahçe'deki köşkünün izini sürdüm; Nuh Bey, Sultan II. Abdülhamid’in terziliğini yapan Jean Botter’in kendisi ve kızları için yaptırdığı dört köşkünden birini satın almış. (Marie Smith-Lyte’nin evi) Tek çocuğu 17 yaşında vefat eden Nuh Bey ölünce köşk eşi Behice Hanım’a ve Nuh Naci Bey’in iki kız kardeşine kalıyor. O da vefat edince köşk yıkıma girip yıkıp yerine apartman yapılıyor. Not: Naci Bey’in hayatı boyunca hayır işlerine çok önem verdiğini, okul, öğrenci yurdu ve hastane yaptırdığını da eklemek isterim.
— Seda Elyıldırım (@sedaelyildirim) November 21, 2026


