Kayserili emekli öğretmenin yanlış aldığı ney hayatını değiştirdi
Kayseri'de yaşayan Mustafa Demir 2002'de öğretmenlikten emekli olduktan sonra hüsn-i hat ve ney sanatına ilgi duydu. Ardından yanlış aldığı ney ise hayatını değiştirdi.
Mustafa Demir, 2002 yılında Kayseri Mustafa Özdal İlköğretim Okulu’ndan emekli olduktan sonra hüsn-i hat ve ney sanatına ağırlık verdi. Sonrasında ney yapımı serüvenine atılan emekli öğretmen, aslında bu sürecin yanlış bir ney satın alarak başladığını belirtiyor.
‘Doğru düzgün ustam olmadı’
Demir, bu sanatla meşgul olduğu süre zarfında bir ney satın aldı. Satın aldığı neyin kendisine uygun olmadığını söyleyen Demir uygun olmadığını fark etti. Aldığı neyi düzeltmek için yaptığı çalışmalar ise kendisini ister istemez bir kamışı ney haline getirmenin nasıl olunduğu konusunda araştırmalarına ittiğini belirtti. Emekli öğretmen Demir bu süreçte bazı insanlardan yardım gördüğünü dile getirse de tam anlamıyla bir ustası olmadığını vurguladı. Demir, “Rahmetli çocuk hekimi Ataman Dereli isimli ki kendisi muhtemelen Afyon, Karahisar Mevlevi Hanesi'nin Postnişin süralesinden geldiğini söylemişti. Onun tarifine ve Niyazi Sayın'ın öğrencilerinden bazılarıyla görüşmelerin sonucu neyi açmaya başladık” ifadelerini kullandı.
Kayseri şartlarında ney yapımı ne kadar sürer?
İyi bir neyin en önemli özelliğini sorduğumuzda ise Demir, ney yapmak için kullanılan kamışın Akdeniz yöresinden ve sulak bölgelerde yetişen ve vaktinde kesilmiş olması gerektiğini vurgularken neyi yapacak ustanın da büyük önem taşıdığını savundu. Demir, “Neyi yapacak kişinin neyin inceliklerine, esrarına vakıf olması lazım. Kamış kaliteli olmalı” dedi. Kayseri şartlarında ney yapımının süresine de değinen emekli öğretmen, Kayseri şartlarında bir ney yapımı, kamışlıktan kesilmesinden itibaren en az 8 ay sürdüğünü belirtirken bu süre İstanbul gibi daha rutubetli bölgelerde bir yılı geçtiğini dile getirdi.
‘Hassas kulak lazım’
Ney yapımında ustalık gereken kısmın ney yapılacak kamışın özelliğini bilmek olduğunu söyleyen Mustafa Demir, ikincisi önemli kısmın ise akort olduğunu söyledi. Demir ney aletinin akordu sabit olduğunu ve bu yüzden de içi açılırken yapılması gerektiğini vurguladı. Demir, akort açma kısmını yapacak kişinin hassas bir kulağı olmasının yanında neyi tanıması da gerektiğinin önemli olduğunu söyledi.
‘Bütün insanlık tarihini özetlemiştir’
Neye başlama hikâyesine de değinen emekli öğretmen, ilk olarak öğretmen okulunda mandolin çaldıklarını ve bu aletin Türk müziğine uygun bir enstrüman olamadığını belirtti. Neye olan alakasının ise Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin Mesnevî-i Şerif eserinden sonra başladığını dile getirerek, “Mesnevî’deki ilk iki mısra ‘Dinle, bu ney nasıl şikâyet ediyor, ayrılıkları nasıl anlatıyor!’ ile tüm eseri hatta bütün insanlık tarihini özetlemiştir. Bu eser beni neye yönlendirdi zaten müziğin içinde olduğumuz için ney ile çabucak kaynaştık” açıklamasında bulundu.
‘İlgi 20-30 yıl önceye kıyasla daha fazla’
Günümüzde ney enstrümanının değerini aynen koruduğunu söyleyen Demir, sadece yeteri kadar reklamının ve tanıtımının yapılmamasından şikâyetçi. Demir, “Bugün insanlar ney enstrümanını ne kadar reklam ediliyorsa ona yöneliyorlar” dedi. Ayrıca Demir, bundan 20-30 yıl önceye göre günümüzde ney enstrümanına olan ilginin fazla olduğunu söylerken yine de bu ilgiyi yeterli bulmadığını dile getirdi. Kişilerin Türk tarihini ve Türk varoluş sebebini bilmeleri doğrultusunda mutlaka ney ve tambur gibi enstrümanlarla yollarının kesişeceğini dile getiren emekli öğretmen bu meselenin günümüzde ciddi olarak görülmemesinden muzdarip. Ayrıca Demir, herhangi bir sanat dalıyla meşgul olan bir kişinin öncelikle o alanda yeteneği olup olmadığını bilinmesi gerektiğin savunarak, “Bir sanatı öğreten kişi hem o sanata vakıf hem de öğretici vasfı olmazsa zaman kaybına sebep olur” dedi.
‘İlk 1-2 ayı gayet zor’
Ney çalmak isteyenlere de önerilerde bulunan Demir, ney öğrenecek kişi kadar neyi öğreten kişinin de önemli olduğunu belirterek ney çalımının ilk 1-2 ayının zor olduğunu fakat öğrenme azmi ile bu zorluğu aşacak kişinin olduğunu söyledi. Emekli öğretmen, “Şunu da söylemek lazım. Neye başlangıç ilk 1-2 ayı gayet zordur. Bunun sebeplerinden biri ilk üflendiği zaman o bize neyi bizi neye celp eden sesleri çıkaramayız. Çok han, böyle güzel olmayan sesler. İşte orada insanlar ayrılıyor. Ya bırakıyor ya da azmediyor. Ondan o aşamayı geçtikten sonra ney çalmak kolaydır” açıklamasında bulundu. Bunlara ek neyde bulunan yedi perdeden 70'ten fazla sesin çıkarılabileceğini söyleyen Demir bunun 3 - 4 aylık bir disiplinli bir eğitim sonucunda çalan kişinin yavaş yavaş neyle konuşabilecek hale geleceğini belirtti. Kayseri’de ders verdiği öğrencileri arasında yüksek okullara giderek orada ney sanatını icra eden öğrencilerin bulunduğunu vurguladı.
