Kayseri'nin tarihi kapılarındaki gizli semboller: Sırrı çözüldü...
Kayseri'de farklı dönemlerden kalma çok sayıda eser bulunmakla birlikte bu eserlerin bazıları halen korunuyor. Aralarında bazılarının ise süslemelerinde bulunan ilginç şekiller ve motifler merak konusu oldu. İşte sırrı...
Kayseri, yurt içindeki merkezi konumu ve coğrafik şekli yapısıyla insanlığın antik çağlarından beri kullanılan bir yerleşim yeri oldu.
Özellikle Selçuklu dönemine ait hem Müslüman hem de gayrimüslim halkların ürettiği mimari eserler açısından zenginlik gösteriyor.
Bu mimari eserlerde ise bazı semboller dikkat çekiyor. Özellikle yapılarda bulunan motiflerin anlamları ve sebepleri ile ilgili detaylı çalışmalar sonucu sır perdesi aralandı.
2005 yılında Ş. Tali tarafından yapılan bir araştırma sonucu Kayseri'nin tarihi evlerinde yer alan kuş, aslan, kalp, yıldız ve bitkisel motifler sadece süsleme amacı taşımıyor. Sanat tarihçilerine göre bu semboller güç, koruyuculuk, bereket ve yaşamın devamlılığı gibi anlamlar içeriyor. Ancak bazı evlerin tavanlarında bulunan yırtıcı kuş figürlerinin hangi amaçla işlendiği ise bugün bile tam olarak bilinmiyor.
3. Konaklar Mahallesi 35 Nolu Ev Kapısı, 2. B. Şahin Evi Kapısı (1878) ve Güpgüpoğlu Konağı Kapısı gibi alanlarda yapılan araştırmalar sonucu edinilen bilgilere göre şekillerin anlamları şu şekilde…
Kuş / Kartal figürünün, araştırmada gücü, hükümdarlığı, beyliği ve koruyucu ruhu temsil ettiği belirtiliyor. Şaman inancında ise insanın koruyucu ruhunun kuş şeklinde olduğuna ve öldükten sonra göğe yükseldiğine inanıldığı aktarılıyor. Ancak Kayseri evlerindeki kuş motifinin hangi amaçla kullanıldığı kesin olarak bilinmiyor.
Aslan ise Türk ve Anadolu sanatında aslan genellikle güç, kudret, koruyuculuk ve otorite anlamlarıyla ilişkilendiriliyor. Makalede anlamı açıklanmıyor ancak sanat tarihi literatüründe yaygın yorum budur. Aslan figürlerinin sonradan çalındığı da belirtilmiş.
Ayçiçeği motifi, B. Şahin Evi'nin kapısında bulunuyor. Osmanlı ve Anadolu süsleme sanatında güneş, hayat, süreklilik ve bolluk anlamlarıyla ilişkilendiriliyor.
Asma yaprağı ve üzüm motifleri, özellikle Hristiyan evlerinde görülüyor. Bereket, zenginlik, verimlilik ve yaşamın devamı anlamlarını taşıyor. Anadolu'da çok yaygın kullanılan sembollerdendir.
Yıldız motifi, havalandırma deliklerinde kullanılmış. Türk-İslam sanatında sonsuzluk, düzen, evren anlamları taşıyor.
Yonca yaprağı cephe süslemelerinde yer alıyor. Bereket ve bolluk getireceğine inanılıyor.
