Kayseri'de profesör deprem gerçeğini açıkladı! 'Ahlaksızlık'
Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İnşaat Mühendisliği'nin Bölüm Başkanı Prof. Dr. Erdem Canbay, Erciyes Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nde gerçekleşen 'Deprem Panel ve Çalıştay'ı programında, depremi felakete dönüştüren gerçek nedenleri açıklayarak can kayıplarının asıl nedeninin ahlaksızlık olduğunu vurguladı.
10- 11 Ekim tarihlerinde Erciyes Ünivesitesi Mühendislik Fakültesi’nde gerçekleşen ‘Deprem Panel ve Çalıştayı’na konuşmacı olarak katılan, Prof.Dr. Erdem Canbay, Türkiye’nin deprem ülkesi olduğunu ve riskli alanların her yeni bir depremle değiştiğine değinerek, depremi felakete dönüştüren nedenleri hakkında sunum gerçekleştirdi.
‘Depremde 2 sene önce yapılan binalar çöktü’
Türkiye Deprem Yönetmeliği'ne göre doğru tasarlanmış ve doğru imal edilmiş binaların deprem esnasında bir hasar görmediğine değinen Prof. Canbay, “Bir doğru tasarlayacağız, ikincisi de imalatını doğru yapacağız. Bu kadar basit. Maraş depremleri üzerinden bakalım. 53.000 insan öldü. 11 ilimiz ciddi şekilde etkilendi. Bazı eski binalar bayağı ayakta kaldı. Bazı yepyeni binalar göçtü. Hatta kentsel dönüşüme girmiş, daha 2 sene evvel girmiş, riskli bulunmuş, artık ben depreme karşı sağlam yapıldım denen bina da göçtü. Ya nasıl olur? Kentsel dönüşüme girdin sen daha 2 sene önce yapıldı. O da göçtü.” ifadelerini kullandı.
‘Birinci nedeni kesinlikle ahlaksızlık’
Depremin gerçek nedenin bina ve konut yapımlarında kullanılan malzemelerin eksik kullanılmasına ya da alenen çalınmasına dikkat çeken Prof. Canbay, “Neden bunlar oldu sorusunun cevabını araştırdım. Birinci nedeni kesinlikle ahlaksızlık. Başka da bir şey yok. Bir etik anlayışınız yok. Ahlaktan yoksunuz. Birinci sebep bu benim bulabildiğim bu. Türkiye’de aile yapısı bozuk ,ekonomimiz kötü, eğitim sisteminin kötülüğü ,ezbere dayalı öğrenme sistemi hepsi etkileyen faktörlerin başında yer alıyor” dedi.
‘Anında ceza yaptırımı uygulanmalı’
Konut ve bina yapımlarında yapılan yanlış ve hata yaptırımlarının anında uygulanması gerektiğini söyleyen Profesör Canbay, “İkincisi hukuk sistemi. Hukuk sistemi doğru çalışmıyor inşaat için konut davalarında anında ceza yaptırımı uygulanmalı. Diğer bir neden inşaat mühendisliğinde 4 yıllık lisans diplomasi olan bir genç, ertesi gün teorik olarak Türkiye’nin en yüksek gökdelenine, en karmaşık barajına veya devasa bir viyadüfe imza yetkisine kavuşuyor. Ne bir uzman mühendislik sınavı var ne staj zorunluluğu ne bir alan sınırlaması mevcut” ifadelerini kullandı.
‘Yüz binlerce müteahhit olması kamu güvenliği tehdidi’
Türkiye’de müteahhit mesleğinin kolay bir şekilde olmaması ve denetlenmesinin gerektiğini belirterek, “Bütün Avrupa kıtasının toplamında 25-30 bin civarında müteahhit varken, Türkiye'de yüz binlerce müteahhit olması bir "ticari dinamizm" değil, kamu güvenliği tehdididir. Birkaç bin lira harç yatırıp Ticaret Odası'na kaydolan herkesin insan hayatını doğrudan etkileyen yapılar inşa edebilmesi kabul edilemez” dedi.
Konut ve bina yapımında çalışan tüm işçilerin denetlenmesi ve sistemdeki düzensizliğin giderilmesi gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Erdem Canbay, program sonunda depremi felakete dönüştüren sebeplerin çözümlerini şu şekilde sıraladı:
1.Yetkin / İmza Yetkili Mühendislik Yasası: 4 yıllık lisans diploması doğrudan "her yapıya imza atma yetkisi" verilmemelidir. Doktorluk mesleğindeki gibi derece derece yetkilendirme ve uzmanlık sınavları (TUS benzeri bir sistem) gelmelidir.
2. Paket Program Bağımlılığına Son: Yazılımlar birer araçtır; mühendislik ise o aracın ürettiği sonucu sorgulayabilme becerisidir. Temel teoriyi, dinamiği, mukavemeti bilmeden program çalıştıran anlayış derhal değişmelidir.
3. Gerçek Müteahhitlik Sınıflandırması: Müteahhitlik sadece bir finansal sermaye işi değil, teknik ve etik bir sorumluluk haline getirilmelidir. Sertifikasyonsuz ve yetkinliksiz kişilerin piyasaya girmesi engellenmeli.
Sürekli olarak Yapı Stoğu Envanteri çalışmaları yapılmalıdır. Deprem Performans Analizi yapılmalı ve gereken önlemler alınmalı.
