Kayseri'de 10 asırlık kale: Yalnızca kuşlar uçabiliyor
Pınarbaşı'nın Melikgazi köyünde sarp kayalıklarla bütünleşen Zamantı Kalesi, stratejik konumu ve halk arasında 'Kuş Kalesi' olarak anılmasına neden olan ulaşılması güç yapısıyla dikkat çekiyor.
Pınarbaşı’nın Melikgazi köyünden yükselen Zamantı Kalesi, heybetiyle görenleri büyülerken, kale sarp kayalıklarla neredeyse bütünleşmiş durumda.
‘Yalnız kuşların rahatlıkla ulaşabileceği bir yer’
AK Parti Milletvekili Murat Cahid Cıngı’nın paylaşımında yer verdiği bilgilere göre, kale, Zamantı Kalesi olarak kaynaklara geçtiğini söylerken halk arasında ise Kuş Kalesi olarak biliniyor. Kale hakkında yer alan rivayete de değinen Vekil Cıngı, bu isim, kalenin ovanın çok üzerinde yer aldığı için ulaşılması son derece zor bir kayalığa kurulmasından geldiğini belirtti. Ayrıca Cıngı, Halk arasında Kuş Kalsesi denmesinin sebebinin de, yine kalenin bulunduğu yer olmasından kaynaklandığını vurgularken, “Yöre halkı zamanla burayı adeta yalnız kuşların rahatlıkla ulaşabileceği bir yer anlamında Kuş Kalesi diye anmaya başlamış” ifadelerini kullandı.
‘Savunmanın ilk gücü’
Zamantı Kalesi’nin bulunduğu yer ise son derece bilinçli seçildiğini de söyleyen Milletvekili Cıngı, “Kale, Zamantı Vadisi ile Kayseri’den Elbistan ve Malatya istikametine uzanan yolları geniş bir açıdan görebilen stratejik bir noktada bulunuyor. Buradaki savunmanın ilk gücü, daha surlara ulaşmadan coğrafyanın kendisinden geliyordu” açıklamasında bulundu.
Tarihi kale
Cıngı, kalenin önemi yalnız konumundan dolayı olmadığını ayrıca yapılan araştırmalarda Zamantı Kalesi, Bizans kaynaklarındaki Tsamandos kalesiyle ilişkilendirildiğini ve geçmişi 10. yüzyılın başlarına kadar götürüldüğüne değindi. O yıllarda Kayseri üzerinden Elbistan ve güneydoğuya uzanan geçişleri kontrol eden bir sınır kalesi olduğunu söyleyen Cıngı, “914–915 yıllarında Tarsus’tan gelen kuvvetlerin Tsamandos üzerine yürüyerek kaleyi ele geçirdiği ve tahrip ettiği Bizans-Arap mücadelelerine ilişkin kayıtlara yansımıştı. Kayalık zemin savunmanın doğal parçası hâline getirilmiş, surlar arazinin biçimine göre kurulmuştu. Yapıda dokuzu yuvarlak, biri köşeli ve üçü düz olmak üzere toplam 13 kule bulunuyordu. Bu kuleler ve kalenin hâkim konumu sayesinde vadiden geçen hareketlilik çok uzak mesafelerden takip edilebiliyordu” dedi.
‘Günümüzde büyük ölçüde harap hâlde’
Günümüze gelindiğinde ise kalenin büyük ölçüde harap hâlde olduğunu söyleyen Vekil Cıngı, “Kuş Kalesi’ne baktığımızda aslında Kayseri’nin tarihî coğrafyasını da daha iyi anlıyoruz. Şehrin güvenliği yalnız merkezdeki surlarla sınırlı kalmıyor, Kayseri’ye ulaşan vadiler, geçitler ve ana yollar kilometreler öncesinden kontrol ediliyordu. Pınarbaşı’nın üzerinde yükselen bu kale de yaklaşık bin yılı aşkın süre boyunca o sistemin en önemli gözcülerinden biri oldu. Kayseri’ye ulaşan yol, şehre varmadan önce Kuş Kalesi’nin gözünden geçiyordu” ifadelerine yer verdi.
