El Nino alarmı: Türkiye'yi nasıl bir yaz bekliyor?
İklim koşulları değişirken, bilim insanları güçlü bir 'El Niño' olayının ufukta göründüğü konusunda uyardı. Türkiye genelinde bu yaz hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi bekleniyor.
Pasifik’te ortaya çıkan bu tekrarlayan okyanus-atmosfer olayı, küresel sıcaklıkların değişmesinden bazı bölgelerde sel, diğerlerinde ise kuraklıkların tetiklenmesine kadar, güçlü bir El Niño hava sistemlerini yeniden şekillendireceği öngörülüyor. Bu kapsamda Türkiye'de de yaz aylarında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi bekleniyor.
Profesör Javier Martín Vide, The Conversation web sitesi için kaleme aldığı yazısında, El Niño ismi verilen iklim olayını, geçmişini ve bugünkü potansiyel etkilerini ele aldı. Bilim adamları tarafından Türkiye'yi de etkisi altına alması bekleniyor.
Edinilen bilgilere göre 2026 yılında, kuzey yarımkürede bahar, nispeten ılıman bir La Niña döneminin ardından nötr bir aşamaya geçti. Kısa vadeli tahmin modelleri, yıl ortasına kadar bir El Niño aşamasına girme olasılığımızın çok yüksek olduğunu gösteriyor.
Olağan dışı sıcak okyanus akıntısıyla oluşuyor
Pasifik’te zaman zaman görülen bu olağan dışı sıcak okyanus akıntısı, ilk olarak 19. yüzyılda Perulu balıkçılar tarafından fark edildi. Akıntı, genellikle Noel zamanında ortaya çıktığı için ona İspanyolca’da “çocuk” anlamına gelen El Niño adını verdiler.
Bu durum, ekvatoral Pasifik’ten gelen sıcak suların Ekvador (Guayaquil şehrinin güneyi), Peru ve Şili’nin kuzey kıyılarındaki olağan soğuk suların yerini almasıyla ortaya çıkıyordu. Bu sular normalde, Güney Amerika kıyı şeridinin bölümleri boyunca güneyden kuzeye akan Humbolt Akıntısı ve derin soğuk suların yüzeye çıkması nedeniyle oldukça soğuktur.
Peru'da sağanak yağışlara sebep oldu
1957-1958 yıllarında, çok şiddetli bir El Niño, Peru ve diğer ülkelerde sağanak yağışlara, Hindistan ve Güneydoğu Asya’da ise şiddetli kuraklığa neden oldu. Güney Pasifik tropikal antisiklonu, Güney Amerika’dan Avustralya ve Endonezya’ya doğru esen ticaret rüzgarı düzeniyle birlikte zayıfladığında, ekvatoral Pasifik suları ısınır ve Orta Amerika’ya doğru kaymaya başlar. Orada, Ekvador, Peru ve Şili’nin bazı kıyıları boyunca, çoğunlukla güneye doğru dallandı. El Niño olayı bu şekilde ortaya çıktı.
20. yüzyılın en şiddetli El Niño olayı
1982–1983 yıllarında, 20. yüzyılın en şiddetli El Niño olayı, Amerika Pasifik kıyılarında ve ABD’nin güneyinde sel felaketleri ile Brezilya’nın kuzeydoğusunda ve Endonezya’da kuraklıklar dahil olmak üzere, dünya çapında aşırı hava olaylarına neden oldu.
20. yüzyılın son yoğun El Niño olayı 1997–1998 yıllarında meydana geldi ve Kaliforniya’da şiddetli sel felaketlerine neden oldu. Felaketler ABD’de meydana geldiği için medyada geniş yer buldu.
Bir sonraki şiddetli El Niño nasıl bir seyir izleyecek?
Profesör Javier Martín'den edinilen bilgilere göre, 2026’da olmasa bile kesinlikle 2027’de küresel ortalama sıcaklığın yükselmesine yol açacaktır. Bu artış, mevcut küresel ısınma hızı göz önüne alındığında beklenen seviyenin birkaç ondalık derece üzerinde olacak.
