Develi'de sezon açıldı: Dev kazanlar kuruldu!
Kayseri'nin Develi ilçesinde yüzyıllardır sürdürülen geleneksel yöntemle buğday, odun ateşinde büyük kazanlarda kaynatılmaya devam ediyor.
Develi’nin merkezinde ve köylerinde yüzlerce yıldır süre gelen buğday kaynatma geleneği, hasat mevsiminin ardından Şahmelik Köyü’nde yeniden başladı.
Odun ateşinde buğday
Araştırmacı yazar Nezir Ötegen’in derlediği bilgilere göre, buğday hasadının tamamlanmasının ardından kış hazırlıklarının başlamasıyla birlikte, tarladan toplanan buğdaylar Develi’de büyük kazanlarda odun ateşiyle kaynatılıyor. Bu gelenek Anadolu’nun köklü kış hazırlıklarından biriyken günümüzde, Şahmelik’te imece kültürüyle birlikte yaşatılmaya devam ediyor.
‘Protein oranı yüksek’
Şahmelik Köyü çiftçilerinden Recep Çiftçi, ata tohumu olarak korunan iri ve sert taneli Sulak Buğday çeşidinden bulgura uzanan geleneksel hazırlık sürecine değinde. Recep Çiftçi, “Öncelikle protein oranı yüksek, kaliteli buğdaylar elenip temizleniyor. Taneler sabahın erken saatlerinde bol suyla iyice yıkanıyor” ifadelerine yer verdi.
‘Buğday sürekli karıştırılmalı’
Çiftçi, ürünün yıkanmasından sonra büyük kazanlara alındığını ve sonrasında da buğdayın üzerine su ilave edilerek odun ateşinde kaynatılmaya başlandığını söyledi. Haşlama sırasında buğday sürekli karıştırılması gerektiğini vurgulayan Çiftçi, “Böylece tanelerin eşit şekilde pişmesi sağlanıyor” dedi.
‘Yaklaşık iki saatlik kaynatma işlemi’
Geleneksel yöntemde amaç, buğdayın pişme suyuyla birlikte özünün ve lezzetinin taneye iyice işlemesi olduğuna değinen Çiftçi, “Buğday taneleri iyice pişip kabukları yarılmaya ve içindeki lezzet dışarıdan da belli olmaya başladığında, yaklaşık iki saatlik kaynatma işleminin ardından haşlanmış hale geliyor” açıklamasında bulundu.
Buğday kabuklarından ayrıştırılıyor
Bu aşamada buğdayın artık “hedik” haline geldiğini söyleyen Çiftçi, kaynatılan hedik süzüldükten sonra büyük kilim ve çarşafların üzerine serilerek kurumaya bırakıldığını dile getirdi. Recep Çiftçi sonraki adımda ise, iyice kuruyan buğdayları daha sonra değirmenlerde öğütüldüğünü ve kabuklarından ayrıştırıldığını dile getirdi.
Sezon Eylül’e kadar devam ediyor
Geleneksel üretim son aşamasında ise bulgur, düğürcük, ince bulgur ve köftelik bulgur gibi farklı ürünler elde ediliyor. Böylece tarlada başlayan buğdayın yolculuğu, kazan, odun ateşi, hedik, kurutma ve değirmen aşamalarından geçerek sofralara ulaşıyor. Bulgur kaynatma sezonunun eylül ayının sonlarına kadar devam etmesi bekleniyor.
Geçmiş yaşatılıyor
Şahmelik Köyü’nde sürdürülen bu gelenek yalnızca bulgur hazırlamanın yanı sıra Anadolu köy yaşamının emeğini, dayanışmasını, üretim kültürünü ve geçmişten geleceğe aktarılan ata tohumlarını günümüzde yaşatıyor.
