Bugün dünyanın kullandığı sistem meğer Kayseri'de doğmuş
Kayseri'nin yüzyıllar önce kullandığı dokuma yöntemi yeniden gündem oldu. Bugün modern tekstil teknolojisinde kullanılan 'karışım iplik' sisteminin benzerinin 18'inci yüzyılda Talas'taki tezgâhlarda uygulandığını biliyor muydunuz?
Tarih boyunca ticaret, üretim ve zanaat kültürüyle öne çıkan Kayseri’nin, tekstil alanında da döneminin ilerisinde çalışmalara imza attığı ortaya çıktı. Özellikle 18’inci yüzyılın sonlarında şehirde kullanılan “ipek-pamuk karması” dokuma sistemi, bugün modern tekstil teknolojilerinde kullanılan karışım iplik yöntemlerinin erken örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Kayseri’nin sanayi ve üretim geçmişine ışık tutan bu bilgiler, AK Parti Kayseri Milletvekili Murat Cahid Cıngı’nın sosyal medya paylaşımıyla yeniden gündeme geldi.
İpek ve pamuk aynı kumaşta buluştu
Vekil Cıngı paylaşımında, 18’inci yüzyılın sonlarında Kayseri’de faaliyet gösteren loncaların kayıtlarında “ipek-pamuk karması” kumaş üreten tezgâhlardan söz edildiğini ifade etti. Bu üretim anlayışının dönemi için oldukça yenilikçi olduğuna dikkat çeken Cıngı; ipeğin parlak ve zarif dokusunu, pamuğun dayanıklılığı ve kullanım kolaylığıyla birleştirmek. Bu amaçla dokuma ustaları, ipek ve pamuk ipliklerini aynı tezgâhta farklı örgü teknikleriyle bir araya getirerek melez bir kumaş yapısı oluşturuyordu. Böylece ortaya hem hafif hem de sağlam bir kumaş çıkıyordu. Bu kumaşlar özellikle günlük kullanım için oldukça elverişliydi. Çünkü hem ipek kadar narin değildi hem de pamuk kadar sade görünmediğini açıkladı.
Talas’taki atölyeler öne çıktı
Özellikle Talas çevresindeki dokuma atölyelerinin bu üretim modelinde önemli rol oynadığı belirtilirken, ustaların geleneksel teknikleri geliştirerek farklı iplik türlerini aynı tezgâhta kullanmaya başladı. Lonca kayıtlarında, bu kumaşların Anadolu’nun çeşitli şehirlerine gönderildiği ve bazı ürünlerin İstanbul pazarına kadar ulaştığı bilgisine de yer verildi.
‘Zanaat laboratuvarı gibiydi’
Cıngı, Kayseri’nin o dönem girişimci ruhuyla tekstil alanında önemli fikirlerin ortaya çıktığı merkezlerden biri olduğunu vurgulayarak, “Bugün tekstil sektöründe kullanılan karışım iplik teknolojisinin mantığı aslında aynı prensibe dayanıyor. Bir lifin estetik özelliğini diğerinin dayanıklılığıyla birleştirmek” ifadelerine yer verdi.
