- Haberler
- Eğitim Kültür Sanat
- Bir dönemler Kayseri'nin efsanesiydi! Bakın şimdi ne olarak kullanılıyor?
Bir dönemler Kayseri'nin efsanesiydi! Bakın şimdi ne olarak kullanılıyor?
Kayseri'de bir dönem Türkiye'nin ilkiydi. Abdullah Gül Üniversitesi'ne tahsis edilen ve sonrasında yeni bir hizmet binasına dönüşen o yer bakın neresi? Detayını Kayseri Olay olarak derlediğimiz haber metnimizden okuyabilirsiniz.
Kayseri, pek çok uygarlığa ev sahipliği yaparken 6000 yıllık tarihi geçmişiyle en eski yerleşim yerlerinden biridir. İpek yolu üzerinde bulunması ve dünyanın ilk organize ticaret merkezi olarak kabul edilen Kültepe’nin Kayseri de yer alması sebebiyle şehir her devirde stratejik önemini korumuştur. Köklü geçmişi, şehrin yer aldığı konum ve önemli yolların geçiş noktası olması itibariyle değerli sanayi ve ticaret merkezlerinden biri haline gelmiştir.
Cumhuriyetin ilanından sonra sanayileşme politikaları çerçevesinde, 1926 yılında Kayseri Tayyare Fabrikası ve Bünyan Halı İpliği Fabrikası, 1935 yılında ise Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası’nın faaliyete geçmesiyle sanayileşmenin ilk adımları atılmıştır.
Sovyet Birliği’nden destek
Türkiye, 1930’ların başında dünya ekonomik buhranına karşı sanayide devletçi politikayı savunmuştur. 1932 yılında ise Türkiye’ye gelen Sovyet Heyeti’nin sunduğu “Türkiye’de Pamuk, Keten, Kendir, Kimya, Demir Sanayi” başlıklı rapordan da faydalanarak 1933’te Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlandı ve Sümerbank, sermayesi tamamen Hazine tarafından karşılanarak kuruldu.
Sovyet Birliği’nin Sanayi Bakanlığı bünyesinde kurulan Türksoy isimli özel şirketle 1934 yılında protokol imzalandı ve bu anlaşmaya göre Türkiye, Sovyet Birliği’ne narenciye, yaş meyve ve sebze gibi ürünler ihraç edecek, karşılığında ise danışmanlık, mali ve teknolojik alanlarda yardım alarak Sümerbank Kayseri Bez ve Nazilli Basma fabrikaları kurulacaktı. Sovyet Birliği’nin tekstilcilerden oluşturduğu ekibi Türkiye’ye göndererek fabrika için yer tespiti yapmıştır. Yapılan tespitin sonucunda ise stratejik konumu itibari ile ön plana çıkan Kayseri tercih edilmiştir.
Bir ilk Kayseri’de doğdu
Projenin hazırlanması, makinelerin temini, montaj ve işletimini sağlama görevlerini ise İvan Sergeevich Nikolaev’a verilirken müteahhitliğini de Abdurrahman Naci Bey üstlendi. Fabrikanın temeli 20 Mayıs 1934 tarihinde dönemin Başbakanı olan İsmet İnönü tarafından atılırken açılışı ise 16 Eylül 1935’te Ekonomi Bakanı Celal Bayar tarafından gerçekleştirilmiştir.
Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası, 1932-1999 yılları arasında aktif olarak Kayseri de faaliyet gösterirken bu fabrika Türkiye’de hammaddesi bulunan pamukları işlemek için kurulurken Türkiye’de sanayileşme hareketini başlatan ve devlet tarafından yapılmış ilk tesistir.
Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası’na ne oldu?
Türkiye Cumhuriyeti’nin 1996 yılında tüm devlet fabrikalarında üretimi durdurmaya karar vermesinin ardından, Kayseri Sümerbank Bez Fabrikası 1999 yılında resmi olarak kapanmıştır. Ancak ulusal olarak önemi tanınarak özelleştirme kapsamından çıkarılmış ve Erciyes Üniversitesi’ne tahsis edilmiştir. 2003-2004 yıllarında DOCOMOMO Türkiye’nin girişimiyle kompleks ve bünyesinde yer alan lojmanlar dahil tüm yapılar ile müştemilatları, kültür varlığı statüsü kazanmıştır. Tesis, 2012 yılında Abdullah Gül Üniversitesi’ne tahsis edilerek restore edilmiştir. Günümüzde Abdullah Gül Üniversitesi eğitim kampüsü olarak kullanılmaktadır.
