Atatürk'ün görevlendirdiği Kayserili iş insanı kimdi?
Milli Mücadele'de görev alan, Cumhuriyet'in ilk yıllarında sanayi hamlesinin öncü isimlerinden biri olan Kayserili iş insanının hikâyesi, Türkiye'nin kalkınma serüvenine ışık tutuyor.
Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılma sürecinin ardından Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde küllerinden yeniden doğan Türkiye Cumhuriyeti, sadece askeri değil iktisadi bir varoluş mücadelesi de verdi. Bu ekonomik kalkınmanın arkasındaki gizli kahramanlardan birisi de Kayserili ünlü iş insanı Nuh Naci Yazgan'dı.
Kâtipzadelikten Milli Mücadele delegeliğine
Kayseri Büyükşehir Belediyesi Şehir Kültür Sanat Dergisinde yer alan bilgilere göre, 1885 yılında Kayseri Melikgazi'de doğan Nuh Naci Yazgan, Ticaret Lisesi'ni bitirdikten sonra Kayseri Baruthanesi'nde kâtip olarak iş hayatına atıldı ve halk arasında "Kâtipzade" olarak anılmaya başlandı. Yazgan, Atatürk’ün Ocak 1919'da kendisine yazdığı mektupla Kayseri halkının desteğini istemesi üzerine, tüm imkanlarıyla Milli Mücadele safına katıldı. Kethüdazade Ahmet Hilmi ve Ömer Mümtaz İmamzade ile birlikte, tüccar kılığına bürünerek büyük bir gizlilik içinde Sivas Kongresi'ne Kayseri delegesi olarak gitti. Kongre dönüşünde halkın direniş ruhunu diri tutmak için çalıştı ve milli uyanışı yaymak adına Erciyes Gazetesi'ne maddi, manevi destek sağladı.
Atatürk'ün ev sahibi ve meclisteki sesi
19 Aralık 1919'da Atatürk ve heyeti Sivas'tan Kayseri'ye geldi. Bu ziyarette milli mücadelenin önemli isimlerinden Rauf Orbay, Yazgan'ın evinde misafir oldu. 1924 yılında TBMM’ye II. Dönem Kayseri Milletvekili olarak giren Yazgan, o dönem ticaret ve üretimin azınlıkların elinde olmasından büyük rahatsızlık duyuyordu. Atatürk de ekonomik bağımsızlık için milli bir sanayi hamlesinin şart olduğunu görüyordu. Bu amaçla Atatürk, Yazgan’dan mebusluğu bırakarak Adana'daki kaderine terk edilmiş fabrikaları ayağa kaldırmasını istedi. 22 Aralık 1924'te milletvekilliğinden istifa eden Yazgan, hiç düşünmeden Adana'nın yolunu tuttu.
Sanayi hamlesi ve Akbank'ın kuruluşu
Adana'da büyük işlere imza atan Yazgan, 1927 yılında Nuri Has ve bölgenin önde gelen iş insanlarıyla bir araya gelerek ülkenin en eski tekstil fabrikalarından biri olan Milli Mensucat'ı yeniden faaliyete geçirdi. Burada üretilen ürünler ülke ekonomisinekatkı sağlarken, orduya tam 4 yıl boyunca hiçbir ücret talep etmeden kaput bezi sağlandı. İlerleyen süreçte sanayinin finansman ihtiyacını karşılamak adına Sabancı ailesi ve Milli Mensucat ortaklarıyla birlikte, bugün Akbank olarak bilinen Adana-Kayseri Bankası'nı kurdu.
Eğitim ve sağlığa adanan bir ömür
Kazandığı başarıları topluma aktarmayı borç bilen Nuh Naci Yazgan, hastaneler, öğrenci yurtları ve camiler yaptırarak büyük bir hayırseverlik mirası bıraktı. Kayseri'de Nuh Naci Yazgan Öğrenci Yurdu (1939), Nuh Naci Yazgan Göğüs Hastanesi (1943) ve eşinin adını taşıyan Behice Yazgan Kız Lisesi (1969) gibi birçok kalıcı esere öncülük etti. 7 Ekim 1947'de vefat eden ve Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilen Nuh Naci Yazgan’ın mirasını yaşatmak amacıyla 2009 yılında Kayseri'de Nuh Naci Yazgan Üniversitesi kuruldu.
