Şeker fabrikaları iflasın eşiğinde mi? Milletvekili Özdemir Bakan'a sordu: Maliyet piyasa fiyatının yüzde 30 üstüne mi çıktı?

MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir, Türkiye'nin en stratejik tarım kollarından biri olan şeker pancarı ve şeker sektöründe yaşanan krizleri Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından cevaplandırılması istemiyle sunulan üç ayrı soru önergesinde, üretim maliyetlerinden kayıt dışı tatlandırıcı kullanımına kadar pek çok kritik başlık yer aldı.

Bu Habere de Bak

Kayseri'nin doğusuna yapılacak 600 yataklı hastanede flaş gelişme!

Şeker sektöründe fiyat dengesizliği ve stok sorunları

Milletvekili Özdemir, şeker pancarı tarımının İç Anadolu başta olmak üzere kırsal ekonominin temel yapı taşı olduğunu belirterek maliyet artışlarına dikkat çekti. 

Milletvekili Özdemir önergede şu ifadelere yer verdi, "Şeker pancarı, Türkiye'nin en stratejik tarım ürünlerinin başında gelmektedir. Yüz binlerce çifti ailenin geçim kaynağı olmakla beraber gıda sanayimizin de temel hammaddelerinden biridir. Pancar tarımı, özellikle İç Anadolu başta olmak üzere birçok bölgede kırsal ekonominin temel yapı taşlarındandır. Son yıllarda şeker sektöründe yaşanan fiyat dalgalanmaları, maliyet fiyatının altında yapılan satışlar ile kayıt dışı Nişasta Bazlı Şeker üretimi ve mevzuata aykırı şekilde yüksek yoğunluklu kimyasal tatlandırıcı kullanımının sektörü olumsuz yönde etkilediği iddia edilmektedir.

Bu kapsamda;

• 2025-2026 pazarlama yılı için ton başına 3.100 TL olarak açıklanan pancar alım fiyatına rağmen, şekerin piyasa satış fiyatının üretim maliyetlerinin yaklaşık %25-30 altında kaldığı doğru mudur?
• Şeker fabrikalarının maliyetin altında satış yapmak zorunda kalmalarının önüne geçilmesi amacıyla, sürdürülebilir bir fiyat denge mekanizması kurulmasına yönelik Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma var mıdır?
• 2024 yılı şeker üretimi, belirlenen katadan yaklaşık 200 bin ton eksik üretilmiş ancak pazarlama takvimi sonu olan 31 Ağustos 2025 tarihine kadar satılamayıp stokta kalan şeker miktarı 550 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Buna göre yaklaşık 750 bin ton civarında şeker fazlası oluşmasının gerekçeleri nelerdir?"

2. Nişasta bazlı şeker (NBŞ) ve kimyasal tatlandırıcı tehdidi

İkinci önergede Milletvekili Özdemir, pancar şekerinin en büyük rakibi olan NBŞ ve ithal tatlandırıcıların piyasayı nasıl olumsuz etkilediği üzerinde durdu. 

Özdemir önergede şu ifadelere yer verdi: "Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ), yiyecek ve içeceklerde sofra şekerinden sonra ikinci büyük kullanım payına sahip tatlandırıcı türüdür. Yüksek Fruktozlu Mısır Şurubu olarak da bilinen NBŞ, mısır, patates, buğday, kasava gibi bitkilerden elde edilir. 2018 yılında Sağlık Bakanlığı bilim kurulu tarafından yapılan açıklamada NBŞ üretiminin artırılmaması ve gıdalarda kullanımın sınırlandırılarak sıkı denetim sağlanması ifade edilmiştir. 2025-2026 pazarlama yılı için Nişasta Bazlı Şeker kotası ülke toplam A kotasının yüzde 2,5'i olarak belirlenmiştir. Belirlenen kotanın üzerinde NBŞ üretildiği, bununla beraber ilaç sanayinde kullanılmak üzere ithal edilen kimyasal tatlandırıcıların arta kalan kısmının gıda sektörüne yönlendirildiği ve bu durumun pancar şekeri piyasasını olumsuz etkilediği iddia edilmektedir.

Bu Habere de Bak

Kayseri’ye Meteoroloji’den arka arkaya uyarı! Kuvvetli olacak

Bu kapsamda;

• Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ) üretimi ve kullanımı ile yüksek yoğunluklu kimyasal tatlandırıcıların kayıt dışı ve mevzuata aykırı kullanımına ilişkin son beş yılda yapılan denetim sayısı kaçtır? Tespit edilen ihlaller ve uygulanan yaptırımlar nelerdir?
• Yüksek yoğunluklu tatlandırıcı ithalatında son yıllarda yaşanan artışın gerekçesi nedir? Bu ürünlerin beyan edilen amaçlar dışında kullanılmasının önlenmesine yönelik hangi tedbirler uygulanmaktadır?
• Türk Gıda Kodeksi kapsamında ürün etiketlerinde kullanılan şeker türünün açıkça belirtilmesi ve yüksek yoğunluklu kimyasal tatlandırıcı içeren ürünlerde tüketiciyi bilgilendirici uyarı ibaresi zorunluluğu getirilmesine yönelik bir çalışma bulunmakta mıdır?"

3. Planlı üretim, kotalar ve şeker ithalatı

Milletvekili Özdemir son önergede şu ifadelere yer verdi, "2025-2026 pazarlama yılı ülke toplam A kotası, 2 milyon 910 bin ton olarak tespit edilmiştir. Pancar şekeri A kotası 2 milyon 837 bin 250 ton, B kotası ise bu miktarın yüzde 5'i olacak şekilde 141 bin 304 ton olarak belirlenmiştir. Aynı pazarlama yılı içerisinde yaklaşık 22 milyon ton pancar üretimi gerçekleşmiş olup bu miktarın tahmini 20 milyon tonu fabrikalarda işlenmiş ve hâlihazırda yaklaşık 2 milyon 700 bin ton şeker üretilmiş, bazı fabrikalardaki üretim ise hâlen devam etmektedir. Diğer yandan TÜİK verilerine göre 2025 Kasım ayı sonu itibarıyla Dahilde İşleme Rejimi kapsamında yaklaşık 110 bin ton kristal şeker ithal edilmiştir. 2025-2026 pazarlama yılında şeker pancarı alım fiyatı ton başına 3 bin 100 Türk lirası olarak açıklanmıştır. Tarım Bakanlığı verilerine göre 2025'in Kasım ayında kristal şekerin fabrika satış fiyatı ton başına ortalama 35 bin 640 Türk lirası olarak gerçekleşmiştir. Şekerin satış fiyatının üretim maliyetlerinin altında olduğu ve bu durumun sektördeki üreticiler üzerinde ciddi olumsuzluklara neden olduğu iddia edilmektedir.

Bu kapsamda;

• Şeker sektöründe planlı üretimin korunması, şeffaf kota yönetimi sağlanması ve kayıt dışılıkla etkin mücadele edilmesi amacıyla, Bakanlığınızca alınan tedbirler nelerdir?
• Türkiye'deki şeker üretim miktarı, iç pazar talebini karşılamakta mıdır?
• Türkiye'nin son beş yılda ithalat ettiği yıllık şeker miktarı ne kadardır?"